Umowa darowizny - forma, skutki, podatek od darowizny i odwołanie

Dodano 4.12.2018

Umowa darowizny należy do jednej z najczęściej zawieranych umów życia codziennego. W umowie darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Jest to umowa jednostronnie zobowiązująca pod tytułem nieodpłatnym, tzn. nie istnieje obowiązek jakiegokolwiek ekwiwalentnego świadczenia po drugiej stronie umowy.

 

Jak zawrzeć umowę darowizny? 

Oświadczenie zawierające wolę darczyńcy powinno zostać zawarte w formie aktu notarialnego, z tym, że umowa zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli świadczenie zostało już spełnione. W przypadku kiedy przepisy wymagają zachowania formy szczególnej, darowizna powinna być zawarta właśnie w takiej formie – np. w razie rozporządzeń nieruchomością, prawami na nieruchomości lub przedsiębiorstwem.

 

Co może być przedmiotem umowy darowizny?

Przedmiotem darowizny może być oznaczona kwota pieniężna, ale także rzeczy ruchome i nieruchomości oraz ich ułamkowe części, zbywalne prawa majątkowe, zespół rzeczy oraz prawa i rzeczy przyszłe. Nie każde świadczenie dokonane nieodpłatnie na rzecz drugiego podmiotu będzie traktowane jako darowizna. Nie stanowią darowizny zobowiązania do bezpłatnego świadczenia uregulowane innymi przepisami kodeksu cywilnego, takie jak np. bezczynszowa dzierżawa, użyczenie, bezprocentowa pożyczka, nieodpłatne zlecenie i nieodpłatne przechowanie.

 

Podatek od darowizny

Darowizna podlega opodatkowaniu wedle przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn. Obowiązek podatkowy ciąży na osobie obdarowanej, chyba że przepisy zwalniają ją z tego obowiązku - decyduje stopień pokrewieństwa pomiędzy darczyńcą a obdarowanym. Podatek jest natomiast tym wyższy, im dalsze jest pokrewieństwo. 

I grupa podatkowa:

  • małżonek (obecny, nie były!)
  • zstępnych (np. syn, córka, wnuki, prawnuki)
  • wstępni (np. matka, ojciec, dziadkowie)
  • rodzeństwo
  • pasierba
  • ojczyma
  • macochę
  • teściów
  • zięcia
  • synową

II grupa podatkowa:

  • zstępni rodzeństwa (np. siostrzeniec, bratanek)
  • rodzeństwo rodziców (np. wuj, ciotka)
  • zstępni i małżonkowie pasierbów
  • małżonkowie rodzeństwa (np. mąż siostry) 
  • rodzeństwo małżonków (np. brat żony- szwagier)
  • małżonków rodzeństwa małżonków (np. mąż siostry męża)
  • małżonków innych zstępnych (np. żona wnuka)

III grupa podatkowa - wszystkie osoby, niezaliczone do żadnej powyższych grup, a więc osoby obce oraz spokrewnione lub spowinowacone w dalszym kręgu, np:

  • zstępni rodzeństwa (np. siostrzeniec, bratanek)
  • rodzeństwo rodziców (np. wuj, ciotka)
  • zstępni i małżonkowie pasierbów
  • małżonkowie rodzeństwa (np. mąż siostry) 
  • rodzeństwo małżonków (np. brat żony- szwagier)
  • małżonków rodzeństwa małżonków (np. mąż siostry męża)
  • małżonków innych zstępnych (np. żona wnuka)

Darowizna dla osób zaliczonych do I grupy podatkowje jest zwolniona z podatku, jednakże warunkiem jego uzyskania jest konieczność zgłoszenia darowizny do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od daty zawarcia umowy lub spełnienia przyrzeczonego świadczenia (przy czym warto wskazać, iż umowę zawartą w formie aktu notarialnego do urzędu skarbowego zgłasza notariusz). Wartość uzyskanej w tym przypadku uprzednio darowizny nie ma znaczenia, ponieważ zwolnienie ma wymiar kompleksowy.

Dla każdej z grup podatkowych zostały ustalone pewne kwoty darowizn, które nie muszą zostać zgłoszone do urzędu skarbowego, ponieważ zawsze są wolne od podatku:

9.637 zł – w I grupie podatkowej
7.276 zł – w II grupie podatkowej
4.902 zł – w III grupie podatkowej

Ze zwolnienia tego można skorzystać jeden raz w ciągu 5 lat. Przy obliczaniu podatku sumuje się jednak wartość wszystkich darowizn uzyskanych od tej samej osoby w tym okresie.

W przypadku darowizn pieniężnych: środki finansowe muszą zostać przelane na konto bankowe obdarowanego lub przekazane przekazem pocztowym - inny sposób dokonania darowizny pieniężnej nie będzie uzasadniał zwolnienia jej od podatku.

 

Czy można odwołać umowę darowizny?

Oxzywiście istnieje możliwość odwołania darowizny - jest to możliwe, gdy obdarowany dopuścił się rażącej niewdzięczności w stosunku do darczyńcy. Jako niewdzięczne uważa się niewłaściwe i krzywdzące o nasileniu złej woli w wielce wysokim stopniu lub takie zachowanie, które narusza powszechnie panujące w społeczeństwie normy obyczajowe.

Darczyńca może ponadto odwołać darowiznę, która nie została jeszcze wykonana, wówczas, gdy zawarcie umowy darowizny skutkowało takim pogorszeniem jego stanu majątkowego, że pojawiły się wątpliwości o do zdolności do jego samodzielnego się utrzymania lub zadośćuczynienia przez niego ciążącym na nim obowiązkom alimentacyjnym.

 

 

 

 

ADRES KANCELARII

 

ADWOKAT BARBARA URBAN

KANCELARIA ADWOKACKA

​ul. Wojkowicka 2, 41-250 Czeladź

(wejście od prawej strony budynku/parkingu)

 

​Email: adwokat.barbaraurban@gmail.com

Tel:      +48 602 245 872